Kirkpinar Yagli Güresleri

Kirkpinar Yagli Güresleri
Tarihi
Kirkpinar Yagli Güresleri: 1357’de Rumeli'de dogup, günümüze kadar uzanan geçmisiyle dünyanin en eski güres festivalidir.

650 yila yaklasan bir gelenegin tasiyicisi olan
Kirkpinar Yagli Güresleri; 1 hafta boyunca, yurdun ve dünyanin degisik köselerinden gelen basin mensuplari, halk oyunlari ekipleri, milyonlarca izleyici, sanatçi ve devlet adaminin katilimi ve her yil gerçeklestirilen farkli organizasyon yapisiyla, çok çetin müsabakalara ev sahipligi yapmaktadir.

Baspehlivanlik ve diger dallardaki güres müsabakalarinin
yani sira, organizasyon süresince devam eden Mehteran Bölügünün ve yerli-yabanci halk oyunlari ekiplerinin gösterileriyle yasatilan cosku,
Kirkpinar Yagli Güreslerini, geleneksel bir festivale dönüstürmektedir.

Tarihi Kirkpinar Güres ve Kültür Etkinlikleri Haftasi, Edirne'nin en önemli mesire yerlerinden birisi olan Sarayiçi mevkiindeki Sarayiçi Er Meydani denilen sahada düzenlenmektedir.

Genellikle Haziran ayi sonu, Temmuz ayi baslarinda düzenlenen Tarihi Kirkpinar Güresleri 7 gün sürmektedir.


Kirkpinar Yagli Güresleri Tarihi
Kirkpinar güreslerinin tarihi hakkinda çesitli görüsler vardir. Bunlar;

Anadolu 'da bulunan Osmanlilar, Edirne'nin fethinden önce ( 1361 ), Orhan Gazi devrinde, onun oglu Süleyman Pasa komutasinda Rumeli'ye geçerler ( 1356–1357 ).

Osmanli Akincilari, burada yaptiklari akinlar sirasinda, savasmadiklari ve mola verdikleri günlerde, zamanlarini, aralarinda çesitli sporlar yaparak degerlendirirlerdi.

Bir keresinde gürese tutusan 40 yigit içinden ikisi, tutustuklari güresi gece yarisina dek sürdürdükleri halde sonuçlandiramazlar ve ikisi de gürestikleri yerde can verir.

Arkadaslari bu iki yigidi güres yaptiklari yerde bulunan bir incir agacinin altina gömdükten sonra Edirne'ye dogru akinlarina devam ederler.

Edirne'nin fethinden sonra Ahirköy çayirligina geldiklerinde, o incir agacinin civarinda billur kaynakli bir suyun, Kirkpinar çayirligina dogru aktigini görürler ve bu nedenle de Kirkti bunlar. Bu yakaya ilk ayak basanlardir bunlar diyerek o yere Kirkpinar adini verirler.

Her yil Hidrellez’den üç gün önce baslamasi sebebiyle Hizir
Ilyas inanisi ile iliskilendirilen yagli güresler, 10.yüzyilin basindan itibaren Tuna kiyilarinda görülen Peçenek Türklerinin Rumeli’ye tamamen yerlesmesinden sonra panayirlarda yapilmaya baslanir. Peçenek Türkleri ile baslayan bu uygulama, Türkmenlerin batiya gelisiyle Oguz Türklerinin etkisi altinda tamamen Yunan-Rum panayirlarindan bambaska bir görünüm almis ve tarihi Kirkpinar Panayiri’nin güresleri ortaya çikmistir.

Roma imparatoru Theodosius'un emriyle olimpiyat oyunlarim. 393 ten sonra yapilmayinca, Yunan ve Rumlarin bulusu panayirlar eglence ve spor gösterilerinin yapildigi yerler olmus. Türk güresinin ise panayirlara yayilmaya baslamasi 10. y.y. basindan itibaren Tuna kiyilarinda görünen Peçenek Türklerinin Rumeli'ye tamamen yerlesmesinden sonradir.

Peçenek Türkleri ile baslayan bu uygulama, Türkmenler'in batiya gelisiyle Oguz töresinin etkisi altinda Yunan-Rum panayirlarindan farkli bir görünüm almis ve tarihi Kirkpinar panayirinin güresleri ortaya çikmistir.

Ancak Rumeli'de yapilan panayir güreslerinde ve Osmanlilarin açmis oldugu güres okulu diyebilecegimiz Güres Tekkelerinde ve Endarun'da okunan güres dualarinda Sari Saltuk'un adinin anilmasi büyük tarihi önem tasir. Sari Saltuk bir alperen idi. Horasan'dan Anadolu’ya göç edip Amasya'ya yerlesen ve Babailik tarikatini yayan Baba Ilyas Horasani'nin 'çar-i yar' denilen dört halifesinden biriydi. Daha sonralari savas nedeniyle bazi Türkmenler Sari Saltuk'a bagli olarak Rumeli'ye göç eder. Sari Saltuk Bulgarlarin elinden Edirne'yi alip oraya yerlesir ve 40 yil kadar Edirne'de yasar.

Sari Saltuk, Rumeli Türkleri arasinda güresçi olarak bilinir. Bu bilgilerden Osmanlilar'dan 100 sene önce Edirne'yi Bulgarlardan almis Sari Saltuk'un Edirne'ye 17 km Uzakta bulunan Kirkpinar panayirinda ilk defa Türk güresini yaptiran Türk oldugunu söyleyebiliriz.

Bir baska kaynaga göre; yagli güresi, eski Yunanlilarda ve Etrüsklerde görülmektedir. Etrüskler, Orta Asya’dan Ege yoluyla Italya'ya göçmüs bir Türk kabilesidir. Asya’dan gelme Yunanlilar ise Turani olmamakla beraber Türklerle uzun yillar komsuluk etmis bir kavimdir. Dolayisiyla Etrüskler ve Yunanlilardan kalma eserlere bakildiginda bugünkü Türk güresinin aynisini görürüz.

Yunanistan’in Samona köyünün merasi içindeki alan asil Kirkpinar çayiridir. Balkan Savaslari ve Birinci Dünya Savasi sonunda, Kirkpinar Güresleri Edirne ile Mustafapasa yolu arasindaki Virantekke denilen yerde düzenlenmistir.

Cumhuriyet’ten sonra 1924 yilinda ise güresler Edirne’nin Sarayiçi mevkiinde yapilmaya baslanmistir.

Kirkpinar Güresleri 1928 yilina kadar Kirkpinar Agalari tarafindan düzenlenmistir. Güreslerdeki ödülleri ve misafirlerin agirlanmasini da agalar karsilamistir. Ancak 1928 yilinda ülkede meydana gelen ekonomik sikintilar nedeniyle agaliga talip çikmayinca, güreslerin organize ve gelenleri agirlama isi Kizilay ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafindan üstlenilmistir.

Tarihi Kirkpinar Güresleri, 1946 yilindan itibaren de Edirne Belediyesi tarafindan düzenlenmeye baslanmistir. Ayni yil zamanin Belediye Baskani Tahsin Sipka Kirkpinar Güresleri’ni Belediye hizmetleri arasina almistir.

1985 yilina kadar salaspur denilen sazdan yapilma tribünlerle çevrili olan Er Meydani, 1985 yilinda dönemin Basbakani merhum Turgut Özal'in talimatlariyla yenilenmeye baslanmistir.

Osmanlilar zamaninda saray disinda yapilan güres yarismalari panayirlarda, dügünlerde kulüplerde bir hayir kurumu yararina veya meslek edinmis organizatörlerin özel yer ve salonlarinda yapilirdi. Ayrica Dügün Güresleri, Ramazan Güresleri, Hayir Kurumlarina yapilan Güresler vardi.

Kirkpinar Yagli Güresleri hakkinda detayli bilgi için tiklayiniz

Yorum Yaz

Okunma : 145

Yazdır

Gönder