Aspendos Antik Kenti

Antik Sehir Aspendos

Aspendos'un Tarihçesi

Antalya - Köprüçay (Eurymedon) nehrinin yaninda kurulmus olan Aspendos, muhtesem antik anfi-tiyatrosuyla dünyaca taninmaktadir.

Yunan efsanesine göre, sehir Truva Savasi’ ndan sonra Pamphylia’ ya gelen kahraman Mopsos liderligindeki Argive kolonicileri tarafindan kurulmustur. Aspendos bölgede kendi adina madeni para bastiran ilk sehirlerden biridir. Tarihi M.Ö. besinci ve dördüncü yüzyila uzanan bu gümüs sikkelerde sehrin adi yerel yazi ile Estwediiys olarak geçer. 1947’ de yapilan Adana yakinindaki Karatepe kazilarinda bulunan M.S. sekizinci yüzyilin sonlarina ait hem Hitit hiyeroglifi hem de Finike alfabesi ile kazilmis olan iki dildeki yazit, Danunum (Adana) Krali Asitawada’ nin kendi isminden türetilmis Azitawadda adinda bir sehir kurdugunu ve kendisinin Muksas ya da Mopsus hanedani üyesi oldugunu belirtir. “Estwediiys” ve “azitawaddi” isimleri arasindaki bu sasirtici benzerlik Aspendos sehrinin Asitawada’ nin kurdugu sehir olabilecegine isaret eder.

Aspendos eski çaglarda politik bir güç olarak önemli rol oynamamistir. Aspendos’ un kolonilesme dönemindeki siyasi tarihi Pamphylia bölgesindeki akimlarla uyum saglar. Bu egilim ile Aspendos, kolonilesme döneminden sonra bir süre Likya egemenligi altinda kalmistir. Sehir, M.Ö. 546’ da Pers hakimiyeti altina girmistir. Aspendos’ un bu dönemde de kendi adinda parasini basmaya devam etmis olmasi, sehrin Pers egemenligi altinda bile oldukça özgür oldugunu gösterir.

M.Ö. 467’ de devlet adami ve askeri komutan Cimon ve onun 200 gemiden olusan filosu, ani bir saldiriyla Eurymedon (Köprüçay) Nehri’ nin agzinda konuslanan Pers donanmasini yok etmistir. Cimon, Pers kara kuvvetlerini ezmek için, en iyi savasçilarini daha önce ele geçirdigi tutsaklarin giysilerini giydirip kiyiya göndererek Persleri kandirdi. Persler bu adamlari gördüklerinde onlarin düsman tarafindan serbest birakilan yurttaslar oldugunu düsündüler ve kutlama senlikleri düzenlediler. Bundan yararlanan Cimon, karaya çikartma yapti ve Persleri yok etti. Bundan sonra Aspendos, Attika-Delos Deniz Birligi’ nin üyesi oldu.

M.Ö. 411’ de Persler sehri tekrar ele geçirdiler ve üs olarak kullandilar. Sehrin Peleponnes Savaslarinda kaybettigi prestijin bir kismini yeniden kazanma çabasi içindeki Atina komutani, M.Ö. 389’ da sehrin teslim olmasini garanti altina alabilmek için Aspendos kiyisina demir atti. Yeni bir savas istemeyen Aspendos halki aralarinda para topladilar ve topladiklari parayi Atina komutanina vererek herhangi bir zarara meydan vermeden geri çekilmesi için yalvardilar. Komutan parayi aldigi halde, adamlari bütün tarlalardaki ekinleri çigneyerek Aspendos' lulari zarara ugratti. Öfkelenen Aspendos' lular komutani çadirinda biçaklayarak öldürdüler.

Büyük Iskender Perge’ yi ele geçirdikten sonra M.Ö. 333’ te Aspendos’ a girdiginde, daha önce Pers kralina haraç olarak çok sayida at veren ve vergi ödeyen halk, Iskender’ in de bunlari istememesini rica etmek için kendisine elçi gönderdi. Anlasmaya varildiktan sonra Iskender teslim olan sehirde bir garnizon birakarak Side’ ye gitti. Sillyon üzerinden geri dönerken Aspendos' lularin kendi elçilerinin teklif ettigi anlasmayi onaylamadiklarini ve kendilerini müdafaaya hazirlandiklarini ögrenen Iskender, hemen sehre dogru ilerledi. Iskender’ in bölükleriyle geri döndügünü görünce Acaropolis’ e çekilen Aspendos' lular yeniden baris saglayabilmek için elçi gönderdiler. Ancak bu kez oldukça agir kosullari kabul etmek zorunda kaldilar. Bu anlasmaya göre, bir Makedon garnizonu sehirde kalacak ve yillik vergi olarak 4000 atin yani sira 100 talent (daha çok altin ve gümüs için kullanilan, Attica’da (simdiki Yunanistan) 6000 drahmi, Suriye ve Filistin’ de 3000 sekel karsiligi agirlik birimi) altin vereceklerdi.

Iskender’ in ölümünden sonra devam eden savaslarda dönüsümlü olarak Ptolemilerin ve Seleucidlerin kontrolü altina giren kent, daha sonra M.Ö. 133’ e kadar Pergamum Kralligi’ nin eline geçirmistir.

M.Ö. 79’ da Cicero’ nun davayi Roma senatosuna sunmasindan önce, Cilicia konsey yardimcisi Gaius Verres’ in tipki Perge’ de yaptigi gibi Aspendos’ u da yagmaladigini biliyoruz. Verres, halkin gözleri önünde tapinaklardaki ve meydanlardaki heykelleri almis ve onlari at arabalarina yüklemistir. Öyle ki Verres, kendi evinde bulunan Aspendos’ un ünlü harpçi heykelini bile almistir.

Yorum Yaz

Okunma : 2657

Yazdır

Gönder