Ishak Pasa Sarayi

Agri Dogubeyazit’in 7 km. güneydogusunda, Eski Dogubeyazit'in kayaliklari üzerindedir. Sarayin harem girisi üzerinde bulunan kitabesinde;

“Bin yüz ile doksan dokuz oldu buna tarih, Ishaka meram üzere kem kil dü cihani” yazilidir. Buradan yapinin H.1199 (M.1784) tarihinde yaptirildigi anlasilmaktadir.

Kitabede adi geçen Ishak ise, II. Ishak Pasa’ dir. Yapi yaklasik yüz yillik bir dönem içerisinde tamamlanmistir. Dolayisiyla 1634-1680 yillari arasinda Beyazit Sancakbeyligi’ ni yapan Çolak Abdi Pasa döneminde yapinin imarina baslanilmis ve 1784 yilinda II. Ishak Pasa döneminde yapi tamamlanmistir. Yapi 99 yilda tamamlanmistir.

Ishak Pasa Sarayi, saraydan öte bir külliyedir. Istanbul Topkapi Sarayi' ndan sonra ikinci teskilatli saray sistemine sahiptir. Ayni zamanda yörenin en büyük tarihi eseri ve en çok gezilen turistik yeridir. Son devirde yapilan saraylarin en ünlüsüdür. Dogubeyazit ilçesinin 5 km. dogusunda bir yamacin tepesinde kurulan saray Osmanli Imparatorlugu' nun Lale Devri' nde yapilmis son büyük anit yapisidir. Harem dairesi Topkapi Sarayi örnek alinarak yapilmistir. Saray binasinin oturdugu zemin vadi yakasinda oldugundan kayalik ve sarptir. Sadece dogu tarafinda müsait bir düzlük vardir. Bununla saray çevreye baglanir ve saraya giris çikis buradan saglanir. Ishak Pasa Sarayi' nin oturdugu bölge arazi olarak dogudan batiya dogru inildikçe kademe kademe alçalir. Bu nedenle de sarayi belli bir eksene yerlestirmek için kuzey ve güney bati yönlerinde dolgular, yüksek terasli duvarlar ve bodrumlar yapilmistir. Siyah yontma taslarla alttan yukariya dogru düzgün bir meyille örülen teraslarin yüksekligi 15 metreyi bulur.

Sarayin planinda Türk saraylar gelenegi esas alinmistir. Kapladigi alan 7600 m2 dir. Yapiminin 99 yil sürdügü söylenmektedir. Bina teskilati iç içe iki avlu etrafin da toplanmistir. Birinci avlu etrafinda bulanan yapilar büyük tahribata ugradigindan ayakta bulunan bölümleri restore edilmistir. Böylece sarayin “U” seklindeki iki avlusundan birincisinin yalniz çevre duvarlari, ikincisinin ise karsilikli olmak üzere odalari ve yikilan temelleri bulunmaktadir. Sarayin mimarisinde Osmanli, Fars ve Selçuklu Medeniyetleri' nin ortak etkisi gözlenmektedir. Uzaktan bakildiginda arazinin sertliginden dolayi insana bir sertlik duygusu kazandirmaktadir. Bunun sebebi bir zamanlar çevresinde kurulmus olan sehrin asagiya tasinmis olmasi ve çevresinin issizlasmasidir. Ancak tüm bu sert ve issiz görünümüne karsi sarayin iç ve dis mimarisindeki güzellik yüreklere huzur bahseden bir ifade tasimaktadir. Yüksek duvarlar üzerine oturtulmus olmasina ragmen sulh ve sükunu temsil eden bir havasi vardir.

Saray eski kalelerin özelligini kaybettigi atesli silahlarin gelistirilerek bol kullanildigi bir çagda yapildigindan dogu yönündeki tepelerden gelecek bir saldiriya karsi müdafaasi zayiftir. Cümle kapisi müdafaa bakimindan en zayif noktasidir. Cümle kapisinin tas ve oymaciligi muntazamdir. Orjinalleri altin kaplama olan sarayin kapilari Osmanli-Rus savasi sirasinda Ruslar tarafindan götürülmüs ve halen Moskova Müzesi' nde sergilenmektedir.

Yorum Yaz

Okunma : 4160

Yazdır

Gönder